Twee koffers...
Ik stopte er alles in.
M'n boeken en m'n viool, en het familiezilver...
...de schilderijen, m'n tapdansschoenen...
...en tante Selma's antieke speeldoos met een danseresje erop.
En wat gebeurde er toen, papa?
We wisten niet wat er ging gebeuren. We moesten weg uit ons huis.
Ik nam de koffers mee naar m'n eerste onderduikadres.
Maar daar kon ik maar één nacht blijven.
Ik kon ze niet meenemen naar m'n volgende onderduikadres.
En toen heb ik ze begraven.
In de tuin.
Is het geen stuk?
Wat willen we? - Revolutie.
Hoe heb je hem versierd? - Met m'n aangeboren charme.
We eisen maar één ding: democratie aan de universiteit.
Ik moet gaan. - Wil je hem dan niet horen?
Ik moet naar m'n werk. - En de revolutie dan?
Hij praat over niets anders.
Dus wat willen we? - Actie.
Antwerpen 1972
Twee tong en vijftien rijstpudding.
Chaja, zal ik je een handje helpen?
Het is hier snikheet.
Ik neem ontslag.
Waarom?
Geen paniek, geen paniek.
Chaja. Lief dat je je ouders komt bezoeken.
Dag, mevrouw Goldblum.
Heerlijk om liefhebbende kinderen te hebben.
Niet dat ik ze zelf heb. Iemand wist niet hoe je die moest maken.
Riep je me, liefje?
Hallo, kind.
Eindelijk heb ik m'n serie compleet. Is het niet prachtig?
Wat zijn ze mooi.
Postzegels. Honderden postzegels, duizenden postzegels.
Postzegels zijn voor brieven. Wij schrijven nooit brieven.
Ik bof als ik je eens in de drie maanden zie. Ik dacht dat je dood was.
Die spijkerbroek is te strak. Daar kun je kanker van krjgen.
Wilde je maar dokter worden Zulk prachtig werk.
Wat heb je nou aan filosofen?
Ik hoor alleen over m'n eigen dochter via meneer Apfelschnitt.
Waarom wil je gaan werken als je thuis kunt wonen?
Hallo, mama.
Hallo, papa.
Heb je het druk? - Ja, heel druk.
Wat is dit? - Een boek...
Heeft hij op de vlooienmarkt gevonden.
Ik heb het op de vlooienmarkt gevonden. Dit is het huis waar ik...
Ik heb een nieuw recept voor cake.
Je doet er alleen de dooiers in. Je klopt het eiwit en doet het er later bij.
Veel luchtiger. Ik hoop alleen dat hij stevig genoeg is.
Zag je dat? Hij houdt maar niet op met die brieven.
Hij is de hele dag weg en als hij thuiskomt, begint hij weer te schrijven.
Aan wie?
Aan iedereen. Allerlei instanties. Zelfs naar de burgemeester.
Hij zoekt spullen die hij in de oorlog heeft begraven. Twee koffers.
Wat vind je? - Wat geeft het? Laat hem toch.
Ik bedoel de cake. - Lekker, mama.
Even lekker als anders? - Ja, even lekker als anders.
Ik weet het niet. Volgens mij is hij iets te luchtig.
Geachte heren, ik doe onderzoek naar het vooroorlogse Antwerpen.
Ik zoek plattegronden van voor 1940. Wat moet dit allemaal?
Herinner je je die koffers uit de oorlog?
Ik nam ze mee naar m'n eerste onderduikadres.
Ik kon maar één nacht blijven. - Dat weet ik, maar...
Ik kon ze niet meenemen, en ik begroef ze in de tuin.
Dit is het huis.
Ik herinner me die zuilen.
Het adres weet ik niet meer, maar ik begroef ze achter die struiken.
M'n boeken zaten erin, en m'n oude viool.
Er zit nu alleen nog schimmel in de koffers.
Het was mijn oude viool.
Er zat een speeldoos in met een danseresje.
En een fotoalbum en... - Je tapdansschoenen, het tafelzilver.
En andere dingen. Ik weet niet meer wat, maar ze waren belangrijk.
Waarom wil je ze na al die jaren gaan zoeken?
Ik heb er toen gewoon niet aan gedacht.
Na de oorlog moest je verder. Je wilde niet omkijken.
Dan kon je veranderen in een zoutpilaar. Maar nu heb ik dit boek gevonden.
Die wijk is helemaal weg. Er staan alleen nieuwe gebouwen.
Nieuwe gebouwen, maar je vader houdt maar niet op.
Hij wil de hele stad slopen voor die koffers.
Wil je soep, Chaja?
Ik heb lekkere kippensoep. - Toe nou, mama.
Ik haal wat voor je.
Het gaat me natuurlijk vooral om het familiealbum.
Je zou ze toch wel willen zien? - Ja, hoor.
Waar ga je naartoe? - Naar huis.
Waarom? Geen soep? - Ik heb het druk.
Wacht.
Ga nooit weg zonder te zeggen: Ik hou van je.
Ik hou van je, papa.
Ga nooit aan de deur van een oude man voorbij.
De volgende dag kan hij er niet meer zijn.
Wat kunnen mij die oude koffers schelen. Hij zeurt maar door over de oorlog.
Ik heb schoon genoeg van dat joodse gedoe, snapt u?
Ja, maar het is wel jammer. - Waarom?
Ik heb gehoord over een baantje dat misschien wel wat voor je is.
Als kindermeisje.
Maar het is bij een joods gezin. - Ik heb een hekel aan joden.
Hoe joods zijn ze?
Heel erg joods. Ze zijn chassidisch.
O, die. Ik ga niet bij die idioten werken.
Het is maar vier dagen per week. En het betaalt goed.
Nooit, nooit.
De kapitalisten hebben de macht. Daarom moeten we de communisten steunen.
Chaja, luister.
De revolutie is belangrijk, snap je?
Mevrouw Leysen. Is het goed als ik volgende week betaal?
Dat zei je vorige week al. - Volgende week heb ik geld.
Dat ze je vorige week ook al. AIs je morgen niet betaalt, vlieg je eruit.
Morgen...
...begin ik in m'n nieuwe baan. Als kindermeisje bij een rijke familie.
Weet je het wel zeker? - Ja, waarom niet?
Ze zijn chassidisch. Die zijn ontzettend strikt.
Vrouwen mogen geen broek dragen. - Ik wel.
Moet je die kleren zien. Dit zijn de jaren '70.
Geen wonder dat ze op straat worden nagewezen.
Misschien, maar ze klagen niet.
Ze verdragen alles. Spot, haat, zelfs afschuw.
Ze zijn bereid die prijs te betalen om zichzelf te blijven.
Ik kom hier nooit. - Zonde, je kunt hier goed koosjer eten.
Ik zal nooit zo'n stomme pruik opzetten.
Jawel, als je met een chassid trouwt.
Over m'n lijk.
Geen bioscoop, geen theater, geen radio, geen televisie.
Niet veel vertier dus.
Hangt ervan af wat je daaronder verstaat.
Chaja, we zijn er.
Succes.
Is hier iemand?
Wat wil je?
De familie Kalman.
Ben je joods? - En u?
Derde verdieping.
De lift is buiten dienst.
Heel vriendelijk van u.
Ik kom voor de baan als kindermeisje.
Ben je joods?
Hou je je aan de geboden? - Ik ben niet religieus opgevoed.
Hoe oud ben je? - Twintig
Wat voor werk heb je gedaan? - Ik studeer filosofie.
Moet je een broek dragen om filosoof te zijn?
Anders krijg ik koude benen. - Je verstand zit niet in je knieën.
Volgens de thora mag een vrouw zich niet kleden als een man.
Ik dacht dat de lift kapot was.
Woont hier verder niemand? - Nee, ze willen ons ook weg hebben.
Dit is de keuken, de kinderkamer, dit is onze kamer...
...de kamer van m'n man. Daar mag niemand komen.
Dit is de huiskamer en dat is de eetkamer.
Dat zijn Avrom en Dov. Ze gaan naar school, dus je ziet ze 's middags pas.
Hallo, Dov, Avrom. Ik ben Chaja.
Dit zijn Esva en Tsivja, m'n tweeling.
En dat is Simcha. Simcha, kom hier.
En dit is Simcha. - Dag, Simcha. Ik ben Chaja.
Hij kan niet praten.
Waarom niet?
Dat ligt in Gods handen.
Waarom praat je niet?
Hij plast nog in z'n broek. Hij stinkt naar haring.
Stil jullie. Ga naar je kamer.
Waarom praat je niet?
M'n man zal denken dat ik mesjogge ben, maar kun je morgen beginnen?
Mag ik erover nadenken?
Oké, morgen.
Word wakker.
Sta op. Wakker worden.
Waarom ben je zo kwaad?
Je hebt me tot half vijf wakker gehouden met je politieke gezwam.
Ik moest m'n speech voor vanavond repeteren.
En ik moet naar m'n werk. - Dat stomme bourgeois-baantje van je.
Eruit.
Wegwezen.
Je bent iets vergeten. - Wat?
Je sokken. Je mag ze weleens wassen.
Wanneer zie ik je weer? - Nooit.
Waarom? - Ik haat mannen met stinksokken.
Oké, dag.
Dag, Sofie.
Hé, ruik eens.
Maak je het uit?
Hij is zo saai. Zelfs onder het vrijen praat hij over Karl Marx.
Zonde.
Doe de liftdeur dicht.
Hallo Simcha.
Doe dit om.
Linten? Dat is hip, zeg.
Hip? - Trendy, modieus.
Wij dragen ze al eeuwen.
Klaar.
Dat is mijn bal.
Simcha?
Eerst het rechterbeen, zo zijn de regels. - Mijn fout.
Hij hoort het te weten. Eerst het rechterbeen, dan het linker.
Waarom?
Je moet de dag met het goede been beginnen
Nee, dat is de kamer van m'n man.
Dat is verboden terrein. Voor ons allebei.
En, hoe doe ik het?
Dat is het vleesfornuis. - Je mag er geen melk op koken.
Toe nou, Chaja, wees wat voorzichtiger.
Wat doe je?
Ik stop ermee.
Vanwege de regels? Daar wen je wel aan.
Ik wil er niet aan wennen. Ik neem ontslag.
Chaja, gaat het om het geld? - Nee, ik... Het spijt me.
Peter was wanhopig. Hij kan z'n speech niet maken zonder jou.
Kom je? - Nee, ik ben bekaf.
Door je nieuwe baan? - M'n ex-baan.
Daar gaan we weer. Nieuwe baan, ontslag nemen.
Met mannen ben je net zo. - Moet je haar horen.
Mij gaat het alleen om de seks.
Niemand zou zo'n baan aankunnen. Pure slavernij.
Je ziet er beroerd uit. - Dank je.
Ik ga. Ik wil geen woord missen.
Doe de deur dicht.
Ik heb dit gisteren per ongeluk meegenomen.
Ik moet nu naar college.
Kom, Simcha. Laten we gaan wandelen.
Dank je.
Buiten dienst.
Wacht hier, dan kom ik jullie zo halen.
Jij hebt het makkelijk, Atilla. Jouw benen z jn nog goed.
Ik heb zo'n pijn. Het bloed stroomt recht naar m'n voeten.
Dat zei de dokter zelf.
Ja, hij kan makkelijk praten.
Dokters, ze zitten de hele dag op hun gat en krijgen nog goed betaald ook.
Maar ik niet.
Van 's morgens vroeg tot 's avonds laat op de been. En waarvoor?
Voor een stel joden.
En hoe lang willen die joden de gang versperren met hun kinderwagen?
Ze denken dat alles van hun is. - Ik moet alleen even de kinderen halen.
Heeft ze het tegen mij of monsieur le concierge?
Mag ik de kinderwagen hier even laten staan, monsieur le concierge?
Dat klinkt al beleefder. Vind je niet, Atilla?
Schoft.
Zei je iets?
Nee, dat was de hond. Het arme beest krjgt er geen woord tussen.
Dit is Chaja, het nieuwe kindermeisje.
Hij mag je geen hand geven volgens de thora.
Een man mag alleen z'n eigen vrouw aanraken.
Ik wil die vrouw niet in m'n huis.
Je had op mij moeten wachten. Ze is een slechte vrouw.
Ik heb hulp nodig, Leibl. Ik kan het niet alleen.
Waarom niet iemand van ons geloof? - Die is er niet.
Ze loopt er praktisch naakt bij.
Ze is goed met de kinderen.
Ze is niet beter dan een gomer.
Papa noemt haar een gomer.
Hij heeft weer in z'n broek geplast.
Naar school, jullie.
Zullen we brood gaan kopen? Voor de eendjes.
Dat zijn eenden.
Kun je dat zeggen?
Weet je wat de eenden zeggen?
Ze zeggen kwak-kwak. Kun jij dat zeggen?
Volgens mij versta je alles wat ik zeg.
Bevalt je nieuwe baan een beetje?
Je draagt geen broek meer, zie ik.
Wat betekent gomer?
In de bijbel is een gomer een zondige vrouw. Hoezo?
Geweldig. Hij noemde me een hoer.
Wie? - Meneer Kalman.
Voor hem is elke vrouw in minirok dat.
Mag ik me even voorstellen? Ik ben Yakov Apfelschnitt.
Ik ben een oude vriend van Chaja.
En hoe heet jij?
Hij is vier en hij praat nog steeds niet.
Misschien heeft hij niets belangrijks te zeggen.
Maar een kind hoort te praten op die leeftijd.
Rabbi Sem Malov, die men een genie noemde...
...sprak geen woord tot z'n achttiende.
Maar toen hij begon te praten, kende hij de hele bijbel uit z'n hoofd.
Simcha, niet doen. Straks val je in het water.
Op Selma, ter gelegenheid van haar verjaardag.
Mooie blouse, lieverd. Hij staat je.
Maar je moet echt je haar laten doen.
Hoe vind je mijn kapsel? Gisteren laten doen.
Een nieuwe kapper. Via mevrouw Goldblum. Probeer hem ook eens.
Misschien doe ik dat.
Ze zou vandaag 48 zijn geworden.
Het was haar eigen beslissing.
Ze was zo mooi. En een goede pianiste.
Een alcoholist was ze. - Nadat ze terugkwam.
Kunnen we nu onze soep eten?
Warme chocolademelk. Ze deed het vergif in warme chocolademelk.
Waarin had ze het dan moeten doen? Kippensoep?
Die mensen hebben vijf kinderen.
Een ervan heeft rood haar. Simcha.
Hij is zo'n schatje, je zou hem moeten zien. Met van die grappige slaaplokken.
Klaar?
Waarom nu?
Waarom op haar verjaardag? - Laat het verleden toch rusten.
Wil je het verleden begraven onder een stapel cake?
Ben je het vergeten? Ze lieten je lijken opstapelen in Auschwitz.
Lijken. En jij wilt vergeten.
Vergeten. Ik wil er niet over praten, en dat weet je.
Een mens is wat hij is en niet wat hij 30 jaar geleden was.
Ja, maar Selma is dood. Ze heeft zoveel geleden en jij hebt geen mededogen.
En waarom? Omdat ze er steeds maar over praatte. Steeds maar weer.
Schreeuw niet zo. En jouw familie dan? Je vader, je moeder.
Je praat er nooit over. Is dat normaal? Is dat normaal?
Is het dan normaal om twee oude koffers op te graven?
Jij met je kaarten en je boeken.
En maar lopen. De hele stad door, als een krankzinnige.
Liever een krankzinnige dan doen zoals jij.
Je vlucht ervoor weg. Je doet alsof er niets gebeurd is.
Ik doe wel open.
Je denkt dat het weggaat omdat je er niet aan wilt denken.
Ik kom je caketrommel terugbrengen. Dan kan ik tenminste de deur uit.
AIs ik nog één keer iets over postzegels hoor, vermoord ik hem.
Chaja, kijk nou toch eens. Wat een mooie blouse.
Je ziet er beeldschoon uit. Zo'n fijn, hartelijk gezin.
Blijf van de deuren af. Ik ben ze aan het poetsen.
Smerige joden. Ze leven in vuiligheid.
Bof jij even dat er niet veel meer over zijn.
Goed opletten op school, jongens.
Leibl, leg wat geld neer voor Chaja. Het is betaaldag.
Wees lief voor mama.
Wacht op mij.
Je kunt er niet door. De vloer is nat.
Alstubieft, de kinderen zijn moe.
Hoor je dat, Atilla? Ze zijn moe.
Ze zitten de hele middag in het park en nu zijn ze moe.
En nu komen ze met hun vieze kinderwagen door m'n schone gang.
Wat kan het ons schelen? We laten ons niet beledigen door die griezel.
Wat zei je?
O, lieverd.
Zullen we naar de treinen gaan kijken?
Kijk, we kunnen een foto maken. Of is dat ook verboden?
Goed, we maken een foto van je als eend.
Kijk dan, eendje.
Het is bijna zeven uur. Je zou om vier uur terugkomen.
De conciërge liet ons er niet in. Nu snap ik waarom de anderen zijn verhuisd.
Let niet op hem. Zeven uur, wat een tijd om thuis te komen.
We weten wel wat we tegen hem moeten zeggen, hé Simcha.
Zeg iets. - Ze hebben honger.
Mevrouw Kalman, hij heeft iets gezegd. Toe dan, Simcha.
Help me even. Doe de deur open.
Hij zei 'kwak'. Echt waar.
Simcha, zeg 'kwak-kwak'.
Bespioneer je me?
Uit de weg, hufter.
Waarom doe je dit? Het is zinloos. Dat is het toch?
Ja, je hebt gelijk. Hier was het niet.
Ik herinner me de rivier.
Je denkt dat ik een oude gek ben, hè.
Je hebt gelijk, ik ben een idioot. Ik weet niet wat ik heb.
Ik voel me bedrogen.
Ik denk dat ik oud begin te worden.
In vier jaar heeft hij nooit iets gezegd en opeens zegt hij 'kwak-kwak'.
Heel wijs, kwak-kwak Wat valt er meer te zeggen over het leven?
Vooral als je zo wordt opgevoed. Die chassidim zijn idioten.
Wat bedoel je?
Hun krulletjes, hun kaftans en hun domme ideeën.
Wat heb je tegen ze?
Niets, maar ze leven nog in de getto's van het oude Europa.
Honderden jaren van opsluiting en vernedering.
Ze lopen rond in de gevangeniskleren uit die tijd. Waarom?
Bekijk mij eens. Draag ik de gevangeniskleren uit het kamp?
De gettomuren zijn gevallen en die vrome chassidim bouwen ze weer op.
Ik moet gaan. Simcha wacht.
Wat is dat? - Een geheimpje.
Een cadeautje voor mij?
Ga nooit weg zonder te zeggen: Ik hou van je.
Ik hou van je, papa.
Ik hou van je. Ik hou echt van je.
Weet je wat ik ga doen?
Ik ga van die legerkaarten kopen. Veel gedetailleerder.
Ik heb een cadeautje voor je.
Wil je het openmaken?
Eend.
Wiel.
Neus.
Lamp.
Simcha.
Wat is dat voor ding?
Hij zei iets.
Hij praat, hij praat.
Raam, ketel, tafel...
...schoenen, eend, kwak.
Leibl, raad eens. Het is een wonder.
De lift is buiten dienst. Ik moest al die trappen beklimmen.
Die conciërge is er ook nooit aIs je hem nodig hebt.
Wat is dat?
Een wonder. Leibl, luister.
Wacht, wacht.
Laat hem nou. Hij is er dol op. - Zulk speelgoed wil ik niet in huis.
Je leert er niets van.
Simcha kan praten, meneer Kalman.
Het is waar. Je hebt het zelf gehoord.
Hij kent een heleboel woorden. Luister, luister.
Simcha, zeg iets. Zeg 'eend'.
Eend. Praat, Simcha.
Je hoorde hem toch 'kwak' zeggen? Kwak-kwak.
Mijn zoon zegt 'kwak' terwijl hij z'n gebeden zou moeten zeggen...
...en de vier vragen stellen tijdens de seider.
Eend, wiel...
Toe nou, Simcha.
Ik heb in m'n broek geplast.
De vier vragen voor de seider? Ik leer ze je wel, het is makkelijk.
Chaja, ik kan het niet.
Natuurlijk wel, je hebt nog twee weken.
Waarom moet ik dit leren?
Omdat je dit je vader moet vragen aan de seider.
En als jij vader bent... - Ik word een eend.
Dan ben je de eerste orthodoxe eend met rode slaaplokken en een keppel.
Wat is er aan de hand? - We maken schoon voor Pesach.
Alle broodkruimels moeten weg. Geen gist met Pesach.
Hoe gaat het, lieverd?
Ik zal niet in m'n broek plassen, hè? - Nee, maak je geen zorgen.
Deze moeten naar de keuken
Ze moeten niet naar de keuken.
Acht dagen Pesach.
Ik wil op de grond gaan liggen en acht dagen slapen.
Er moet zoveel gebeuren voor vanavond.
En aan m n man heb ik ook niets.
Hij verkoopt niet alleen chocola, hij denkt chocola.
Gelukkig verkocht Mozes geen chocola.
Dan hadden we het Beloofde Land nooit gehaald.
Neem je de kinderen mee naar het park?
Ik kan ze nu niet over de vloer hebben.
Zal ik vanavond komen helpen? Of is dat ook verboden?
Wil je dat doen? Het is niet verboden. Niet met Pesach.
Wat staat hier?
Haal je hand weg, dan kan ik het lezen.
Er staat 'kwak-kwak-kwak'.
Stoor ik?
Wat vind je van de nieuwe versieringen?
Afschuwelijk.
Ik zie ze als primitieve schideringen van holbewoners...
...die te weinig taal beheersen voor een eenvoudig gesprek.
En hoe gaat het met je oefeningen, meneer Simcha?
Het spijt me... Ik moet het je vertellen. Stinksok is hier.
Je laat er geen gras over groeien.
Vind je het erg?
Nee, je mag hem hebben.
Ga je uit?
Ja, uit eten.
Heb je een vriend?
Fijn voor je.
Ga je morgen mee zwemmen? Of wordt het erg laat vanavond?
Nee, m'n vriend moet vroeg naar bed.
En nu, Simcha...
Toe dan, Simcha.
Hij kan het niet.
Maar ik wel.
Goed zo, Simcha.
Heel goed, Simcha.
Maar je maakte een fout in de eerste vraag.
Je zei 'eet matses'. Het moet zijn 'eet alleen matses'. Zeg mij na.
Het is niet eerlijk.
Waarom doet u zo? Hij heeft er weken op geoefend.
Wil je haar vragen op te houden?
Nee, ik neem het op voor uw zoon. Het is niet eerlijk tegenover hem.
Stuur haar weg.
Nee, ik ga niet weg.
Dan ga ik.
Chaja, niet doen.
Verlaat deze kamer onmiddellijk. - Nee.
Hoe kunt u uw zoon zo behandelen?
Zo zijn de regels. En onder mijn dak respecteer je mijn regels.
Ik respecteer uw regels, en uw geloof.
Maar uw geloof kent geen respect voor anderen.
Waarom noemt u mij een gomer? Omdat ik anders ben? Me anders kleed?
Verlaat deze kamer. Nu.
Ik begrijp u niet. Durft u niet van uw zoon te houden?
Dit zijn wijlen m'n vader en m'n kleine broertje.
Ze werden voor m'n ogen opgehangen in het kamp.
We moesten allemaal toekijken.
Weet je waarom ze werden opgehangen?
Omdat ze weigerden op de thora te spuwen en God te vervloeken.
En jij durft mij te zeggen dat ik geen respect heb?
Mijn god...
Hij lijkt op Simcha.
Het spijt me.
Alsjeblieft...
Ga nu.
Het spijt me.
Alsjeblieft...
Hoe bevalt Stinksok?
Saai.
En je nieuwe vriend? Ben je verliefd?
Is hij knap?
Hoe oud is hij? - Vier.
Vier?
Hij heeft rood haar. Hij is zo lief met z'n kleine slaaplokjes.
Slaaplokjes?
Ze zijn chassidisch - O, die lui. Engerds.
Hoezo, 'engerds'?
Nou, met die rare kleren van ze.
Dat is gewoon hun dracht.
Ik mocht van m'n moeder niet met joden spelen.
O nee?
Vinden ze het niet erg dat je een goj bent?
Ik ben geen goj. - O nee?
Ik ben joods - Je ziet er niet joods uit.
Is dat een compliment?
Het spijt me. Maar je hebt het me nooit verteld.
Je vader heeft toch niet van die lokken.
De joden hebben het aan zichzelf te danken. Ze passen zich niet aan.
Aanpassen? Of ze zich aanpasten of niet, vermoord werden ze toch.
Je weet wel wat ik bedoel. - Nee.
Het spijt me.
Ben je nog boos op papa?
En papa op jou?
Blijf je bij ons? - Natuurlijk, lieverd.
Nou zal ik je eindelijk eens leren de liftdeur dicht te doen.
Chaja, mijn hand.
Rennen Simcha.
Je hebt m'n uniform gescheurd. - Rennen.
Joods zwijn. Wat denk je wel?
Dit is niet mijn werk. - Is kinderen bezeren soms wel je werk?
Je hebt m'n uniform gescheurd. Je moet betalen.
Je moet me betalen.
Mevrouw Kalman.
U gelooft het nooit. - Wat is er?
Wat is er gebeurd? - Vertel het haar, Simcha.
Hij wilde m'n hand bezeren. - Wie?
De conciërge. Hij is een fascist.
Doet het pijn? - Nee.
Hij had hem wel kunnen breken. Hij gooide zo de liftdeur dicht.
Hij is gemeen. - Hij schreeuwt altijd.
Dit kunt u niet over uw kant laten gaan.
M'n man praat straks wel met hem Hij is bang voor m'n man.
Maar we mogen hem niet kwaad maken. - Waarom niet? Die rotvent.
Hij valt kinderen aan en noemt ons vuile joden.
Schelden doet geen pijn. - U moet terugvechten.
Nee, laten we thee drinken.
Maar het is verkeerd.
Is z'n jas echt kapot?
Ja, en ik betaal hem niet. Ik ga nog liever dood.
We mogen ons niet verheugen over de val van onze vijand.
Maar er staat nergens dat we hem overeind moeten helpen.
Bedankt voor wat je hebt gedaan.
Dat uniform moet betaald worden. Het gaat je 1500 frank kosten.
U heeft toch al een ander aan?
Natuurlijk. Ik heb er twee. Eén voor in de was.
U krjgt geen cent.
Goed, dan ga ik naar de huisbaas in Brussel.
Chaja, ik wil geen last. - Maar die krjgt u wel.
De huisbaas zoekt toch al een excuus om jullie allemaal op straat te gooien.
Vertel hem dat ik uw jas heb gescheurd omdat u een van de huurders aanviel.
Het was een grapje. - Grapje? Z'n hand was bijna gebroken.
Hij mankeert niks. En ik?
Je hebt m'n uniform aan flarden gescheurd en daar zul je voor betalen.
Ik heb mensen achter me staan. Een hele organisatie.
Chaja, we betalen wel.
Nee, dat zwijn krijgt geen cent.
Geen cent.
Neemt u orders aan van uw personeel? - Hou toch op.
Nog één woord over dat stomme uniform...
...en ik scheur dat andere ook aan flarden.
Wat zei je? Doe open.
Ik eis respect.
Hier krijg je spijt van.
Ik heb een uniform nodig voor m'n werk.
Hoe weten ze anders wie ik ben?
Ik kan m'n werk niet doen zonder uniform.
Geen cent.
Dag.
Je kunt er niet door.
Ik ben bezig met de schoonmaak.
Je kunt hier slapen. - Ik ga naar huis als ik wil.
Ik vraag geen toestemming aan die vuile fascist.
Wat doe je? Ben je mesjogge? Je kunt niet uit het raam klimmen.
Waarom niet? Ik laat me niet opsluiten.
En de kinderen dan? Je geeft ze een slecht voorbeeld.
Misschien is het een goed voorbeeld. - Uit 't raam klimmen en je nek breken?
Nee, voor jezelf opkomen.
Ik vind dat ze gelijk heeft. - Ik ook.
Kom eraf.
Doe het niet. Het is gevaarlijk. Wat ben je toch koppig.
De bijbel is vol koppige vrouwen. Goedemiddag, allemaal.
Chaja, breek alsjeblieft niet je nek.
Nee hoor.
Moge de Almachtige haar beschermen.
Het is me gelukt.
Pardon, meneer. Wonen hier ook joden?
Als je ziet dat iemand een ander aanvalt...
...is het je plicht om hem tegen te houden.
Desnoods met geweld.
Die conciërge heeft nog geboft dat hij er zo goed vanaf kwam.
Ik kwam net naar u toe.
Misschien kun je vandaag beter niet komen. De hele week niet.
Waarom?
De conciërge is nog steeds razend. Over een week is hij wel gekalmeerd.
Het kan me niet schelen of hij kwaad is. - M'n besluit staat vast.
We betalen je natuurlijk door. En volgende week kun je weer beginnen.
U laat u toch niet door hem kisten?
Het is beter om een week wapenstilstand te houden.
Het is geen wapenstilstand maar een capitulatie.
Simcha, kom mee.
Ga maar naar je moeder.
En wie voert dan de eenden? - Dat doen andere mensen wel.
Hoe lang is een week? - Een paar nachtjes slapen.
Ga nooit weg zonder te zeggen: Ik hou van je.
Ik hou van jou.
Je komt maar eens in de zes of zeven weken.
Ik snap niet waarom je nog komt.
Of vraag je je af of we hier nog wel wonen?
Bespaar je de moeite.
Als we verhuizen, stuur ik je wel een verhuiskaart.
Toe nou, mama. Kijk, ik heb bloemen voor je.
Dank je wel.
Wat maak je?
Een deken, zoals de Navaho-indianen maakten.
Ze weefden ze zo strak dat ze waterdicht zijn.
Waarvoor heb je een waterdichte deken nodig? Het regent binnen toch niet?
Je weet maar nooit.
Wil je een plakje cake? Ik heb hem gemaakt voor de Goldblums.
Waar is papa? - Hij is vandaag begonnen met graven.
God mag weten waar.
Hij is zo veranderd, zo verbitterd.
Za ik hem gaan zoeken?
Hij is zo vastbesloten om die koffers te vinden.
Zelfs als hij ze vindt, zal het hem niet gelukkig maken.
Hij denkt dat z'n bagage zal teruggeven wat de oorlog heeft verwoest.
Berlijn, z'n moeder, z'n vader.
Selma.
Hij is niet z'n koffers kwijtgeraakt in die rotoorlog, maar zichzelf.
Zoals wij allemaal.
We zijn verloren mensen.
O, mijn god. Hij staat daar bij een temperatuur van 30 graden...
...naar zichzelf te graven.
Ze is weg.
M'n vrouw. Ze is voorgoed vertrokken.
We hebben vanmorgen ruzie gehad.
Jullie maken al 25 jaar ruzie.
Ze was er niet toen ik thuiskwam.
Je weet wat een hekel ze had aan m'n postzegels.
Dat had ze ook al 25 jaar.
Kom maar kijken.
Kijk, kijk.
Ze moet de hele dag hebben lopen likken en plakken.
Misschien komt ze wel terug.
Je hebt tenminste mooi nieuw behang.
Hallo. Er is bezoek.
Dit zijn m'n vrouw en m'n dochter.
Goedemiddag.
Uw man was een kuil aan het graven op privéterrein.
Hij zei dat hij twee stuks bagage zocht. Twee koffers uit de oorlog, nietwaar?
We zullen het niet meer doen, hè. Anders moeten we maatregelen treffen.
Antwerpen is tenslotte geen zandgroeve.
AIs iedereen zomaar gaat graven, is er straks niets meer over.
We moeten uw schep in beslag nemen.
Moet dat echt?
Ja, de agenten kunnen die schep beter meenemen.
Dank u dat u m'n man thuis heeft gebracht.
Tot ziens, meneer.
Wilt u een plakje cake? - Nee, dank u.
Ik geef u een stukje voor onderweg. Eentje maar.
Weet je wat John F. Kennedy eigenlijk zei toen hij zei: lch bin ein Berliner?
Ja, dat weet ik.
Ik ben een oliebol. Ein Berliner betekent een oliebol.
Hij had moeten zeggen: lch bin Berliner.
Maar hij verklaarde tegenover de hele wereld:-
Ik ben een oliebol.
O, mijn jongen. Mijn arme jongen.
Ik weet niet wat ik moet doen.
Neem een bad, trek schone kleren aan...
...drink een kop koffie en ik geef je een lekker plakje cake.
Dat bedoel ik niet.
Ik weet niet meer wat ik aan moet met m'n leven.
Morgen ga je weer schaken.
En ik ga weer weven. Zoals we altijd hebben gedaan.
Meneer Apfelschnitt.
Ik haal een glas water voor u.
Ik wilde net naar de Kalmans gaan. De wapenstilstand is voorbij.
Een oude oom van me leerde mij om nooit slecht nieuws te brengen...
...zonder een beetje goed nieuws.
Het goede nieuws is dat je vader weer is gaan schaken.
Hij heeft me vier keer verslagen.
Het slechte nieuws is dat Simcha Kalman dood is.
Heb je me gehoord?
Hij is verdronken in de vijver in het park.
Vrijdagmiddag.
Z'n moeder zocht hem...
...maar hij was weg.
En gisteren, op de sabbat, hebben ze hem in de vijver gevonden.
Toen ik op m'n bank in het park zat...
...kwamen er twee brandweermannen in duikpakken naar de vijver.
Toen ik hoorde wie ze zochten...
...ben ik gebleven.
Er verzamelde zich een hele menigte, voornamelijk gojim.
Ze hebben een neus voor narigheid.
Z'n vader had daar de hele ochtend gestaan met nog een paar chassidim.
Zelfs de rabbi was er.
Vrijdag ging mevrouw Kalman...
...hem zoeken in het park.
En ze vond z'n speeltje bij het water.
Een eendje op wielen.
Z'n vader stond bij de vijver en hield het speelgoed in z'n handen...
...alsof hij zo het kind kon terughalen.
Waarom ben je gekomen?
Heb je geen fatsoen? Geen respect voor de doden?
Niemand wil je beschuldigen, maar je bent hier niet echt welkom.
Me beschuldigen?
Jij nam Simcha toch iedere dag mee naar die vijver?
Een kind, amper vier jaar oud, dat niet eens kon zwemmen.
Waar of niet?
Jij nam Simcha mee, zodat hij vervreemdde van z'n ouders.
Hoe kon je dat doen?
Praat niet zo. We moeten buigen voor de wil van de Almachtige.
Je kunt nu beter gaan.
Nee.
Vele dochters van Israël zijn moedig geweest...
...maar jij hebt ze allemaal overtroffen.
U krijgt nog geld van me.
Het is jammer van de kleine jongen.
Ik wenste hem geen kwaad toe.
Ik wilde hem alleen een lesje leren met de liftdeur. Het ging om het principe.
Dit werk valt niet mee, weet je.
Vroeger ging het wel, maar m'n benen doen de laatste tijd zo'n zeer.
Het bloed stroomt naar m'n voeten. Dat zei de dokter zelf.
Je bent even schuldig als het water, de bomen of de eenden in de vijver.
Die waren medeschuldig aan z'n dood.
Het water omdat het niets anders deed dan hem omarmen.
De bomen omdat ze werkeloos toekeken.
En de eenden omdat hij werd gelokt door hun gekwaak.
En jij, Chaja...
Jij deed het enige dat je kon doen.
Je hield van Simcha Kalman.
Dit is verkeerd.
Ik weet het zeker, het is helemaal verkeerd.
Dit is niet de goede plek. - Het is niet verkeerd.
Je hebt de kaart niet goed gelezen.
Ik las al kaarten voordat jij werd geboren.
Kijk, dit is de goede plek. Het moet wel.
Hier stond het huis...
En toen kwamen we...
Van rechts en toen keerden we om. - Nee, we kwamen van deze kant.
Toen gingen we naar rechts. - Ja, maar toen naar links.
We vinden ze nooit. - We vinden ze wel.
Al moeten we heel Antwerpen omspitten.
Alsjeblieft, Chaja... - Vooruit, graven.